​Geschiedenis van De Langstraat

Geschiedenis van De Langstraat als centrum van leer en schoenen


Halverwege de negentiende eeuw ontstond de Nederlandse schoenindustrie. Sinds het einde van de zestiende eeuw waren veel schoenmakerijen traditioneel in De Langstraat gevestigd, als nevenactiviteit van het boerenbedrijf. Schoenmakers looiden namelijk zelf de huiden. 

Op de grens van zand en klei, tussen de Loonse en Drunense Duinen ten zuiden en het rivierengebied ten noorden van De Langstraat, waren de omstandigheden gunstig voor deze nijverheid. De beschikbaarheid van ‘run’ (gemalen bast van eiken en berken), de toenmalige grondstof voor het looiproces, de aanwezigheid van grote hoeveelheden schoon water en de noodzaak voor de boeren om wat bij te verdienen waren daar debet aan. Aan het einde van de achttiende eeuw werden al op zo’n grote schaal schoenen gemaakt, dat gewesten zoals Holland, Zeeland en Utrecht om importbescherming vroegen.

Rond 1860 richtten samenwerkende schoenmakers kleine werkplaatsen in, de zogenoemde manufactuur, waar ze gezamenlijk gebruikmaakten van enkele machines. Toen er tijdens de Frans-Duitse Oorlog van 1870 een enorme vraag naar (militaire) schoenen en tuigleer ontstond, stapten de ‘schoenenbazen’ - die tot dan grote aantallen thuiswerkers inzetten - over op machinale productie. De thuiswerkers verdwenen echter nog niet. Pas rond de Eerste Wereldoorlog wonnen de fabrieken de slag om de schoenmakerij.

Tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog beleefde de schoenindustrie haar creatieve hoogtepunt. Fabrieken als Van Schijndel, Bloch en Stibbe en Timtur genoten internationale bekendheid. Het economische hoogtepunt werd in de jaren vijftig bereikt. Door de grotendeels weggevallen productiecapaciteit in het naoorlogse Duitsland groeide de Langstraatse schoenenindustrie meer dan ooit.

Toen eind jaren vijftig de E.E.G. werd opgericht zette de neergang van de schoenindustrie in. De arbeidsintensieve schoenproductie kon niet concurreren met lagelonenland Italië. De branche anticipeerde daarop en schakelde geleidelijk over op schoenenimport. Deze trend zet zich door tot op de dag van vandaag.
Terug naar boven